Advertisement

'n Spraok is e get det dórch gie luuj gekaldj wuuerdj èn is 'n vórm ven verbinjingslieër. In Mäörese guuef 't mieëder spräök bedórch beedj èn tied. Die drèè óffesjieël spräök Mäöresès zeen Lèmbörgsj, Aad-Mäöres èn Nuuj-Mäöres, mid g'm lètsem mègk me-n óp g'm Kólsztersje. Wiejer guuef 'd ónna mieëder staadlik spräök, wie 'd Alpemäöres èn 'd Dáóúöbser. Aaj spräök die noetiejer neet mieë gespraoke waere zeen bebeildj 't Littörgisj èn 't Wèslandjsmäöres. Ouch guuef 't nag e versjied aan platsdieëlèkter èn óffesjieël spräök i g'r wèster, wie 'd Aestersj èn 't Sjótsj. Óp g'm Aedslanje guuef 't wiejer ónnag 'n oedgestórve spraokfemielje, genömp die Angieër spräök. I g'r Middelieëver woor wiejer 't Letien wiedisjlik.

Óffesjieël spräök Mäöresès

Vólgendje g'r löjje is nör 't Hoeaglèmbörgsj vasgezadj i g'r nasjenaal teiker: 5. De spraok Mäöresès zie 't Hoeaglèmbörgsj. Hiedórch móttentj al óffesjieël dan amblik dókkemènj i g'r Hoeaglèmbörgsje gesjreve waere. Lenjelik hieërsj ècher 'ne vriehedtrèndj, wobie gekaoze wuuerdj óm als dókkemènj i g'm Aad-Mäörese, g'm huujigem Lèmbörgsje èn g'm Kólsztersje euver tö zètte. Die ambesaad Mäöresès kalle nör Kólsztersj èn Lèmbörgsj. Euverheddókkemènj wie de leuj staon nör i g'm Hoeaglèmbörgsje èn de straotveurspraok dès lenjes is 't Lèmbörgsj. Estaad Kólsztersjès zègkentj die meis luuj Nuuj-Mäöres, 'dgèn 'n tözaamgrieping dèr aller laevendjiger Mäöreser spräök zie, óm zoea anger spräök die gliekendj zeen óp g'm Kólsztersje, wie 'd Alpemäöres, neet óntsjórt baerendj tö zeen. Eder sjap verkläörtj zèlf wèlch spräök óffesjieël zeen èn 'nen óngesjreve rieëgel is det de "wiedvernómme spräök" euveral es óffesjieël gèljendj zeen. Hierónger vólger 'n lies mit wiedvernómme spräök, die óffesjieël zeen in óngerhandj ederem sjappe:

Staadlik spräök

Es eder sjap emäöres zèlf èn vriejelik kèn besloete waat zien óffesjieël spräök zie, guuef 't mieëder staadlik spräök die nör in 'nem bijje ódder in 'nem sjappe gespraoke waeren ódder óffesjieël zeen. Meistes zeen dees staadlik spräök ór plettelik ór platsmäöreser. Hierónger vólger 'n lies mit staadlik spräök, gevólg dórch gie staad wodet die spraok gespraoke wuuerdj. Wieën 'n staad diek gedrók gewaore steit, den is die spraok in gie staad óffesjieël.

Wèstelik spräök

I g'r wèster is mieë vriehed ven g'r kezing dèr spräök, zoea haet 'd Aedslandj óp g'm viefdje ven mèèe e leujveurstèl aangenómme womid 't Lèmbörgsj óntlenger 'n óffesjieël spraok dès Aedslandjs zie. Dit veurstèl mót nag i g'm rèchsbanke bevóchte waeren èn lekaol haeraangepas waere, mer 'd zöl in allem waorsjiene dórchgank vinje. Ouch die óffesjieël naom Aedslandjs ('t Wès dèr Aedslenjer) is hernómmen aan Gwès Kówwistsie Jóttewáppan, begróndj óp g'm klassiegkem Aestersje Cuhuiztli Eotahuapan. Die spraok dès Aedslandjs zeen 't Lèmbörgsj èn 't medèrn Aestersj. 't Medèrn Aestersj wuuerdj gebroek in näöm ven luuj èn staad, oedgezönjerdj «Patahuecan» èn «Zaquincan». Wiejer wuuerdj dit ouch estraot gekaldj. De huujig, liejendj partie Aedslandjs, Blók Vrie Aedslandj, wil det 't medèrn Aestersj de ról ven g'm klassiegkem Aestersje in g'r euverhed èn g'm sjrifte euvernömp. Die Angieër spräök zeen mid g'm oetstèrve dès Tsjieërisjès in g'm neugetieëndjem ieëve óntlenger elaeve, meh vral 't Tsjieërisj haet 'n strank hèrlaeving.

Óp g'm Klein Sjótlanje sprèk me veurnaomelik Lèmbörgsj, mer 'n ruum mieëderhed dès vólks versteit ouch Sjótsj. Die oearsprónkelik spraok Klein Sjótlandjs is oedgestórve, meh väöl staadnäöm, wie Cornwenn, èn achternäöm, wie Kreyszt, baere späör ven gie aajer spräök. Veur óffesjieëler dókkemènj broek me Hoeaglèmbörgsj èn Ingelsj.

Oetstenjig spräök

In Mäörese guuef 't wiejer ónna väöl oetstenjig spräök. Zoea wuuerdj in Hurbanove èn óp g'm Klein-Sjótlanje Ingelsj gekaldj èn laeve d'rs vral in Höffele èn Gäörne groeat taal aan luuj die Ingelsj ódder Nieëderlandjsj spraeke. Anger spräök die väöl guuerdj waere zeentj 'd Arabisj, 't Pèrzisj èn 'd Bósnisj. 'd Gebroek ven g'm Pruusje is die lès jäör strangelik aafgenómmen èn 't Letien is groeaterdeil oed g'r Kèrk verbanne gewaoren èn vervange gewaore dórch g't Hoeaglèmbörgsj. Zaer 2007ᵉ zeentj sjuuel verplich óm häör lèsser in g'm Hoeaglèmbörgsje tö gaeve. Nör ein sjoeal óp g'm Klein Sjótlanje èn 'd euvertaal aan sjuuel in g'm Aedslanje midvirme zich neet hieraan.

Mäöreser spräök

thumb|Die mäöreser spräök. Hierónger vólger 'n lies mid al mäöreser spräök, wobie de nag laevenj spräök diek gedrók staon. Eder spraok wuuerdj gevólg dórch 'n euverzètting dès waordjs «vleeg». E stèrnèske duudj aan det e waordj hèrgevónje gewaore zie.

  • Proto-Mäöres: *[ʕ/ʔ]ynæøtækæs.
    • Oeaslandjsj: *[ʕ/ʔ]næøtækæ.
      • Hoeagmäöres: *[ʕ/ʔ]næotka.
        • Alpemäöres: hinayota.
          • Berger (Upịerka): nịot.
          • Bäök (Bũrka): neĭọt.
          • Fenderisj: hnố.
          • Heimighem: hnȭd.
          • Kuè (Kyrka): naịt.
          • Standerd (Aụpirka): näịt.
          • Steiner (Taịrka): näịt.
        • Huèt: ʔntk / *ʔnætka.
        • Kloeasterlik: ṉaùtka.
      • Lieëg-Mäöres: *ʕnætæk.
        • Eijem: nāx.
        • Gäörne: nààkh.
        • Höffele: nháak.
        • Klassiegk: nhááàk.
        • Käörz: nhààkh.
        • Platlandjsj: ʕnettik.
        • Saenteim: nhâk.
          • Aestersj: ñák.
          • Medèrn: ńĩh.
          • Sjótsj: nhat.
        • Toeam: wāx.
        • Zuudlandjsj: *nháìk.
          • Oeaszuudlandjsj: nháìk.
          • Wèszuudlandjsj: nhàik.
      • Littörgisj: änätäk.
    • Wèslandjsj: *ʔinætæks.
      • Achterlandjsj: *ʔînatiks.
        • Dáóúöbser: unks.
        • Kirkwal: íínáàt.
          • Fuujlandjsj: inat.
      • Pórtisj: *ʔainæts.
        • Lânfé: oinets.
        • Lanx: äjnats.
        • Paert: ééjnas.
        • Röbbán: èînæs.

Zuuch ouch


40px|center Dees ziej is verwikiedj gewaore. Dees ziej is beslaoten es ein ózzer gooj ziej tö zeen. Mieë daereuver luues se-n hie. 40px|center
Categorie:Gooj ziej

Categorie:Spraok Categorie:Mäöres

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.