Wikilandj
Advertisement

Wèrk emaak.


De leuj is e mäöreser book worin al mechliker deil ven g'm lenje staon. De kèènjering is ópgedeildj in versjèllendjer booksdeil die edert euver 'nem angerem óngerwèrpe gaon. De leuj is 't hoeags èn lès gezag euver Mäörese.

Booksdeil dèr Kèènjering[]

Staotsindeiling èn -besjikking[]

1a. Mäöreser Staot[]

  1. Mäöres is 'n zoearchien, ónaafhenkelik, einlik èn ónverdeilber nasjenaal staot.
  2. Mäöres is 'n vólksmechtelik èn zoosjel staot, bestuurdj dórch leujrieëgeler, worin miensjèsrèch, börgersrèch èn -vriehijjer, de vrie óntwikkeling dèr miensjèseigenhed, rèchswaerdjighed èn pólletiegk mieërvarvighed hoeagwaerj zeen, egeis dèr pólletiegk vólksleirn dèr mäöreser luuj èn zölle ónverzadj blieve.
  3. Mäöres zöl verdeildj zeen egróndj dèr deiling èn dès aevewichs dèr mech - leujgaevendj, oedveurendj èn rèchterlik - midin g'r vroeamwèrk dèr leujliker vólksmach.
  4. In Mäörese zöllentj de bekieking dèr leuj, zien euverhed dèr dinger èn die löj zèlf verplich zeen.
  5. De nasjenaal zoearchien zöl in g'm mäöreserem vólke, det die zöl oedeuve dórch deir hèrtunig käöm, kómmendje ven vriejer, ómbtiejiger èn ieërliker verkeziginger, èndezoea vólksstömminger, haervólke.
  6. Nemes, vólksverein dan vriemiensj, moog zoearchien in èègem naome oedeuve.

1b. Bestuurlik indeiling[]

  1. Mäöres is verdeildj in ei wès, veer äölinger èn twieë biezönjer gemèndjer. 'd Ènsigs wès is Aedslandj, die äölinger zeen Gäörne, Landjspaort, Saenteim èn Bergsstein èn de biezönjer gemèndjer zeen Fuujlandj èn Klein Sjótlandj.
  2. Wèster maken èègetj besloet ómb häör gemèndjer èn indeiling. Die äölinger zeen verdeildj in:
    1. Dörper.
      1. Bestuurdj dórch 'nen börgersmeister.
      2. Moge gein wieker baere.
    2. Stej.
      1. Bestuurdj dórch 'nen börgersmeister.
      2. Moge vief wieker baere. Oetzönjeringer waerentj gemaak dórch de landjsgoevernäör.
  3. Wèster kriegentj häör èèg parlemèntj èn zeen gooddeils ónaafhenkelik ven midbaere, die äölinger óp verzeuke inkel 'ne raod, dae slèch klein zèlfbesturing haet.
  4. Biezönjer gemèndjer èn äölinger waere bestuurdj dórch 'ne raod dae óngergesjik steid aan g'm landjsraoje.
  5. Gwuuen gemèndjer höbbe gein rèchter.

1c. Pólliedisj besloetsvórming èn rèchsspraok[]

  1. Die hoeags órgäön i Mäörese zeentj die kamer i g'm Landjszale.
    1. De Achterkamer besteit oed g'r sikkertaer èn g'm goevernäöre.
      1. Die sikkertaer nete de oedveurendj mach èn höbben edert häör èèg deil aan bliedjsbeedj.
        1. Die sikkertaer waeren achtergekeke dórch g'm rèchtere.
        2. Die sikkertaer waere dórch g'm vólke èn g'r veurziejig sikkertaer verkaoze dórch stömming óp bijje.
        3. Die sikkertaer bijje raod aan g'm goevernäöre.
      2. De goevernäör neet de leujelik mach èn wuuertj rèchstreiksj verkaoze dórch g'm vólke.
        1. De goevernäör wuuertj achtergekeke dórch g'r sikkertaer.
        2. De goevernäör bekömp räöj ven g'r sikkertaer.
          1. Deen de goevernäör raod naeve zich lègk deentj de rèchter tö besloete wèdder dit gerèchvaerdj zie.
            1. Zie det gerèchvaerdj, den verzwindj de millik mach dèr sikkertaer.
            2. Zie det óngerèchvaerdj, den kriegentj 'ie sikkertaer 'd ènstèllig leujelik mach
            3. Bie kómmelik óngerèchvaerj besloeter deentj de goevernäör aafgezadj tö waere.
        3. De goevernäör maag 'n belinsjelen óm 'ne sikkertaer neet aan tö zètte.
        4. De goevernäör deentj d'n ieër ven lenjesliejere dès vólks.
        5. De goevernäör deentj löj i g'r leuj vas tö lègke.
      3. I g'r Achterkamer vindj euverlag staad.
        1. 'd Achterkamerlik euverlag zie strangelik achtervólksj èn deentj veur dem neet i g'm aopenberem tö kómme.
        2. 'd Achterkamerlik euverlag zie vórmelik èn zöl veur dem i g'r krèkker hoeagspraok gesjijje.
        3. 'd Achterkamerlik euverlag deentj tör begenkeliking dès lenjes tö huuerse.
    2. I g'r Midkamer maak de goevernäör dès lenjes besloeter bekèndj.
    3. I g'r Veurkamer zaedeltj de Landjszaal.
      1. De Landjszaal wuuerdj edersjaor verkaoze dórch ge vólk.
        1. 'd Guuef vieftig zeiteler die dórch ge vólk in Mäörese tö bestömme zeen en vief zeiteler die oetstenjiglik, die wèster inbegrepe, bedórch breefsstömming tö bestömme zeen.
          1. Det vroeamwèrk bie g'r stömming deentj aeveraejelik tö zeen.
          2. Achter g'm stömmentaere vórmp me die sikkertaer bedórch ko-alliesjebespraekinger.
          3. De goevernäör is standerdlik de liejer dèr grótster partie die zich in g'r ko-alliesje bevindj.
        2. Leujverstèller èn anger deil waere nör aangenómme wen mieër es d'n haelf dès Landjszaals veurgestömp haet.
          1. Wen neet als luuj einer partie gestömp höbbe midin twieë waek, waerentj häör stömmer euvergedragen aan g'm lijjere dèr partie.
        3. E veurstèl det ónaangenómme gewaoren is èn zich bevruus wuuerdj achter twieë waek es leidig gezeen.
    4. Benaeve g'm Landjszale zaedeltj de rèchter.
      1. De rèchter neet de taok óm rèch tö spraeken euver ge vólk.
      2. De rèchter wuuertj achtergekeke dórch g'm goevernäöre.
      3. De rèchter wuuertj biegestange dórch g'r zjwier dès vólks.
        1. 'd Zjwier dès vólks zie 'n groep aan luuj die ónzelig oed g'm vólke gekaoze zeen gewaore.
        2. 'd Zjwier dès vólks deentj es raod veur g'm rèchtere.
      4. De rèchter maag zjwiersraod naeve zich lègke.
      5. 'ne Rèchter wuuertj aangestèldj dórch g'r sikkertaer.
      6. 'ne Rèchter maag leujveurstèller naerig verklaore.

Categorie:Leuj

Börgersdeil[]

2a. Rèchter[]

  1. Ederein, rasjónbepaoldjelikerwies, haet ömmer die naegksvóggenj rèch:
    1. Rèch óp neting.
    2. Rèch óp spraokvriehed.
    3. Rèch óp vèstige.
    4. Rèch óp g'm höbbe einer èèger meining.
    5. Rèch óp wèrke èn g'm ópzètten eins èèges bedriefs.
    6. Rèch óp staotbesjörming taenge rasjèshate, vólksóphókking èn instaadaanvalle.
  2. Achter 25 bewèrkinger krieg me-n ouch die naegksvóggenj rèch:
    1. Rèch óp börgersjappe.
    2. Rèch óp e twieëds hoeze.
    3. Rèch ómb mit tö doon aan verkeziginger.
    4. Rèch ómb 'n pólletiegk partieë tö vergaederen ódder 'n nuuj pólletiegk partieë tö stichte.
    5. Rèch óp g'm oedbringen einer èèger stöm.
    6. Rèch óp g'm aanmake ven gezètter.
    7. Rèch óp vólsbesjörming dèr staot.
  3. Ömmer gèldj ouch 't naegksvóggendje:
    1. Nemes haet 't rèch emes tö doeajen ódder tö verwónje, ónes t'r zietj èèg laeve gevieër belöp.
    2. Es rèchter óngerling mitstried begaeve, besluut de rèchter.

2b. Privaatrèchter[]

  1. Nemes in Mäörese moog waeren óngerwórpen aan willekäöriger ódder ónleujliker inminging in zienem èègem laeve, det ziens doums, ziens hoezes dan ziener breefsoetwisjeling.
  2. Nemes in Mäörese maag waeren óngerwórpen aan ónleujliker besjaajiging ziens ieërs dan goods naams.
  3. Nemes zien persoeansgegaever mogen ingezeen waere dórch luuj die neet veur g'r euverhed wèrken èn deensoerlik zeen.
    1. Persoeansgegaever denentj nömmer oed g'r gemèndjearkiever gehaoldj tö waere behawven es 'd veur landjswichtighed ódder rèchswichtighed zie.
  4. Edereint neet 't rèch óp besjörming dès staots etaenger zölcher inminging ódder besjaajiging.

Categorie:Leuj

Waeldsdeil[]

3a. Maekingsraod[]

  1. De Maekingsraod is e lenjeskaomdeil det die maekinger keterlieërtj èn indeiltj in kles.
    1. De Maekingsraod vèltj ónger g'm sikkertaere ven SV-GOEM.
    2. De Maekingsraod fözjieërtj epaartelik ven g'm lenje.
    3. De Maekingsraod deentj zich aan g'r leuj t'haaje.
    4. De rèchter maag 'n oetspraok dès Maekingsraods neet aafkäöre.

3b. Euverhedhèltjingsrèch[]

  1. De euverhed behèltj 't rèch óm bedriever óp tö zègken ónger g'm deile det die ónger ein dèr kattegorieër valle.
    1. E bedrief det ónaezelig is zaer 12 maondj maag ópgezag waere.
    2. E bedrief det zich taengeleujlik gedruueg maag ópgezag waere.
    3. E bedrief det nuuj is, dóch zich wèrk in 'nem euvervóllem bedriefsdeile.
      1. E bedriefsdeil wuuerdj gezeen es euvervól es mèndestes vief anger bedriever ouch in g'm deile wèrke.
    4. E bedrief det èègendóm is eins veroeardeildjs miensjès.
    5. E bedrief det zich ónrasj óntwikkeldj ódder det gaar-oet neet deit.
    6. E bedrief oed g'm oetlenje det bedriever in g'm inlenje èrnstelik besjaajig ódder ewegwèrk.
  2. Bedriever die ópgezag waere kinne neet hèrópgebówwe waere ónger g'm zèlvendjem name dan in g'r zèlvendjer boewwies es die ómstenj nag èng gebaeterdj zeen.
    1. Bedriever die dóch hèrópgebówwe waere valle törögke ónger g'm hèltjingsrèchte.

3c. Rieëgeling betrèkkens inwaeging[]

  1. De Vólkseiming Mäöresès neet 'd ónaaftèrkendj rèch óm inwaeginger óp ziener inwoeaner èn börger t'höffe.
    1. Als inwoeaner dès lenjes zeentj verdeildj gewaoren in inkómmeskles, zoea bepaoldj gewaore dórch g'm Aembingsraoje.
      1. Als inwoeaner oed g'r ieëster klas baerentj de verplichting óm 30% häörs loeans aan g'm lenjeswaege aaf tö staon veur lenjesevaer.
      2. Als inwoeaner oed g'r twieëdjer klas baerentj de verplichting óm 35% häörs loeans aan g'm lenjeswaege aaf tö staon veur lenjesevaer.
      3. Als inwoeaner oed g'r dèrdjer klas baerentj de verplichting óm 40% häörs loeans aan g'm lenjeswaege aaf tö staon veur lenjesevaer.
    2. Börgersluuj dès lenjes genetentj 't rèch e deil häörs loeans aan g'm lenjeswaege aaf tö staon óm 'n pót óp tö boewe veur g'm retraeremènje.
    3. Als maekinger die ieëstes verkóch waere dórch bijd pardigkelaer èn evaerlik mintsjer kinne bewaoge waere mid 'ner lenjesinwaeging.
      1. Veur aeteswaar, drinkeswaar èn vólksleirnig maekinger, es vas gezadj dórch ge Maekingsraod, gèldj 'n inwaeging ven 5% aan g'm lenjeswaege euveraan g'm maekingsprieze.
      2. Veur anger ieësnuuedsj maekinger, es vas gezadj dórch ge Maekingsraod, gèldj 'n inwaeging ven 7,5% aan g'm lenjeswaege euveraan g'm maekingsprieze.
      3. Veur gnódsmiddeler, es vas gezadj dórch g'r leuj èn ge Maekingsraod, gèldj 'n inwaeging ven 10% aan g'm lenjeswaege euveraan g'm maekingsprieze.
      4. Veur lektrik perräöj èn anger mènder vervoelendj, dóch lektrik, greid, es vas gezadj dórch ge Maekingsraod, gèldj 'n inwaeging ven 15% aan g'm lenjeswaege euveraan g'm maekingsprieze.
      5. Veur mènder vervoelendj rietuug èn twieëdsnuuedsj maekinger, es vas gezadj dórch ge Maekingsraod, gèldj 'n inwaeging ven 20% aan g'm lenjeswaege euveraan g'm maekingsprieze.
      6. Veur vervoelendj rietuug, es vas gezadj dórch ge Maekingsraod, gèldj 'n inwaeging ven 25% aan g'm lenjeswaege euveraan g'm maekingsprieze.
      7. Nör de mäöreser lenjeswaeg neet 'd óntèrdslik rèch óm inwaeginger óp zichzèlf tö neet tö doon.
    4. Als deenster die neet oet lenjeswaege gestäöndj waere baere de verplichting óm 10% aan inwaeging euveraan g'm maekingsprieze aan g'm lenjeswaege tö bringe.

Categorie:Leuj

Ervetsdeil èn zootsieëlitèèt[]

4a. Aembingsraod[]

  1. d'n Aembingsraod is e lenjeskaomdeil det die inkómmeskles bepaoltj, die wèrksstaad käörelik bevindj, bepaoltj wèdder börgersluuj es ónwèrkiger besjówwe mogentj waeren èn bewaertj de lenjeskas.
    1. d'n Aembingsraod vèltj ónger g'm sikkertaere ven SV-GOEM.
    2. d'n Aembingsraod fözjieërtj epaartelik ven g'm lenje.
    3. d'n Aembingsraod deentj zich aan g'r leuj t'haaje.
    4. De rèchter maag 'n oetspraok dès Aembingsraods neet aafkäöre.

4b. Wèrksaembing[]

  1. Al wèrksstaad denentj vèèlig bevónje tö zeen gewaore dórch g'm Aembingsraoje.
    1. Deze raod besjik euver g'm rèchte staad tö sloeten es die neet vèèlig zeen.
    2. Vieërlik, óngewólle, óngezóndj èn óntsjikkelik wèrk deentj veuraaf ópgeraekendj tö waere.
    3. 'd Besloet dès raods óm e bedrief tö sloete maag bevóchte waere bie g'm rèchtere.
  2. Zómmig deil dès vólks waerendj oedgeslaoten ódder bepèrk ven wèrke:
    1. Kinjer ven ónger g'm twèllefdje moge gei talendj wèrk oedveure.
    2. Kinjer ven g'm laevesjaore dès twèllitjs aan zèstieëne mogen aan meistes veer oer edaag wèrke.
    3. Kinjer ven g'm laevesjaore dès zèstieëns aan achtieëne mogen aan meistes zès oer edaag wèrke.
    4. Luuj euver g'm laevesjaore aaf dès achtieëns mogen aan meistes ach oer edaag wèrke, mids dit zwaor wèrk zie. Bie ónzwaor wèrk, de maot vemge zie bepaoldj dórch g'm Aembingsraoje, gèldj gei krechtelik wèrksverbód tör tieme.
  3. Èf emes aanguuef e wèrk neet tö kènnen oedveure, den maag deze miensj neet toet g'r oedveuring dezes wèrks gedwónge waere.

4c. Rieëgeling betrèkkens ónwèrke[]

  1. Börgersluuj die dórch g'n Aembingsraod bevónje gewaore zeentj neet estaat tö zeen ènnig wèrk tö beuvenen óntvangentj oet lenjeswaege 'n gaaf ven 85% dès standerdsinkómmes.
  2. Börgersluuj die dórch g'n Aembingsraod bevónje gewaore zeentj nör wèrk ónger verleichtendj ómstenjighijjer tö kènne beuvenen óntvangentj dèsgewönsj oet lenjeswaege gèljer veur wèrksgróndjsaanpasjinger èn 'n oersverleichtingsvergaaf. Die vergaaf hèltj 75% dès standerdsinkómmes in veur al vóltiejig oer die neet gewèrk kènne waere.
  3. Börgersluuj die oed èèger sjölje häör wèrk verlaoren höbbentj óntvangentj oet lenjeswaege 'n gaaf ven 75% dès standerdsinkómmes.
  4. Börgersluuj die oed èèger bepaoling häör wèrk verlaoten höbbentj óntvangentj oet lenjeswaege 'n gaaf ven 55% dès standerdsinkómmes.
  5. Börgersluuj die wèrk netentj èn ónvervólk 'n tiejelik gekrenkdje netentj óntvangentj oet lenjeswaege 'n gaaf ven 40% dès standerdsinkómmes. De wèrksgaever wuuerdj oet lenjeswaege verplich óm mèndestes toet 85% dès krenkelikes inkómmes tö vergoojige. De wèrksgaever maag 'nen ieëder aangenómme krenkelik gewaore wèrksnömmer neet 't wèrksrèch óntzègke bies d'n Aembingsraod de betrógten es ónwèrkiger besjówwen haet.

4d. Rieëgeling betrèkkens retraeremènje[]

  1. De retraeremèntj is 'n rieëgeling die verzuut det börgersluuj óp häörem aajem dage neet hoventj tö wèrke.
    1. Börgersluuj die de viefènvieftig euvergelaoten höbbe bekómmen oet häör èèger pót 80% ven g'm verdeendje veur häörem retraeremènje.
    2. Börgersluuj die veur g'm viefènvieftige zat höbben ópgebówwe mogentj achter èègem inzichte i g'm vervruuegdjem retraeremènje traeje venaaf g'm vieftige. Die óntvangentj den 70% ven g'm verdeendje veur häörem retraeremènje oet häör èèger pót.
    3. Deen emes zien pót leidig gewèrk haet dórch euververwertelik lank tö laeven óntvènk oet lenjeswaege 75% ven g'm verdeendje veur zienem retraeremènje, tör zie me broek gemaak haet ven g'r retraeremèntjsvervruuegingsrieëgeling. Den bekömp me nör 60% ven g'm verdeendje veur zienem retraeremènje.
    4. Börgersluuj die gein pót höbben ópgebówwe bekómme achter g'm viefènzèsjtige nör 50% ven g'm verdeendje veur zienem retraeremènje.
    5. Wen emes störf vervèltj 't rèch óp ziener pót èn waerentj ènnig euvergebleve gèljer achter g'm lenjeswaege gezadj.

4e. Rieëgeling betrèkkens troewing èn kindjsaannömming[]

  1. Troewing is de wèttig verbintjenès betwösj were èn vroew die rèch guuef aan versjèllendjer deil die ónmuuegelik zeen zónger gezer verbintjenès aan tö gaon.
    1. Troewing bäörtj veur g'm altere dès Kèrks ódder in g'm raodshoeze èn maag nör vertróg waere dórch ge pestoear ódder ge börgersmeister.
    2. Troewing zie nör gèljig achterwen de twieë luuj èn de vertrèkker häör handjteikeninger gezadj höbbe.
      1. Troewing is neet gèljig wen gedwónge, óningemingk èn bie gansem bewöste.
      2. Troewing gesjèdj nör bie luuj die aajer es achtieën zeen.
      3. Troewing gesjèdj nömmer bie gezwèstern ódder drekkem ómkrinke toet g'm twieëdjem graoje.
    3. Troewing guuef rèch óm zaam tö woeane taenge g'm prieze ven einem inwoeanere.
    4. Bie g'r troewing waere hoes èn bezèttinger èègedóm ven bijd luuj dórch ge verbintjenès.
    5. Kinjer die gebaore waeren oed aajer die getroewdj zeen, zeen wèttelik kinjer.
      1. Ónwèttelikhed ven 'nem kinje mót aangetoeandj waere middels 'n DNA-tès.
    6. Troewing guuef rèch veur kindjsaannömming.
      1. Kindjsaannömming is 'd aannömmen eins kinjes es zeendje zient èèg kindj.
        1. Kinjer die in aanmèrking kómme veur kindjsaannömming zeen det nör ónger inkel veurwaerj.
          1. 't Kindj is weis.
          2. 't Kindj is mèshanjeldj gewaore dórch èèg aajer.
          3. 't Kindj is es vónjeling eweggelag.
          4. 't Kindj is ewegwillendj ven ziener èèger aajer wobie óngerzeuke dórch 'ne psuucheloeag nuuedig is.
          5. 't Kindj is aantoeanber kräöpel, zowaal geistelik dan käömelik kräöpellik, dewiel die aajer neet zórgelik kinnen ódder wille zeen.
          6. 't Kindj is gebaoren oed ónwèttelikhed.
          7. Die aajer dès kinjes zeen gesjèjje.
        2. Kinjer woven die aajer die neet kinne talen höbbe rèch óp biestandj ven g'r euverhed wid g'm aanstaon dès kinjes.
          1. Rieëgelinger betrèffendje det staon vermèldj in g'm Rieëgeling betrèkkens kinjerbieslage.
    7. Troewing kin óngedaon gemaak waere middels 'ner sjèjjing.
      1. 'n Sjèjjing maag nör gesjijjen ónger inkel veurwaerj.
        1. Aantoeanber gewèldj dórch eint dèr verbintjenès aan g'm angerem ódder kinjer die oed g'r verbintjenès óntstange zeen.
        2. Aantoeanber euverspeel dórch eint dèr verbintjenès aan g'm angerem.
        3. Ópsloeting ven einem dèr verbintjenès in g'm gevange veur lenger es twèntjig jaor.
        4. Verwónjing ven einem dèr verbintjenès wodórch gwuuenen ómgank óntlenger muuegelik zie verwachs veur 'ner lenger tiem.
        5. Vermèssing ven einem dèr verbintjenès veur lenger es tieën jaor.
        6. Doead ven einem dèr verbintjenès.
      2. 'n Sjèjjing zie verplich ónger inkel veurwaerj.
        1. Dès lenjes vèèlighed ódder zoearchienhed zie in gevieëre.
        2. Bijd luuj dèr verbintjenès zitten ópgeslaote in g'm gevange veur lenger es vief jaor.
        3. Óngèljighed ven g'r verbintjenès.
  2. Hèrtroewing zie nör muuegelik achter 'ner sjèjjing.
  3. Ènnig troewinger die aafwieke ven g'r nasjenaler vórm zeen ónèrkèndj in Mäörese.

4f. Rieëgeling betrèffens kinjerbieslage[]

  1. In Mäörese gèldj 'n kinjerbieslaagsvergoojing veur edereinem det e kindj verzörg.
    1. De vergoojing gèldj nör veur luuj die in 'ner getroewdjer verbintjenès zitte.
      1. Wen eint dèr verbintjenès störf gedoerendj g'r verbintjenès, blief de gèljighed staon.
    2. Als verbintjenèsser die mieër es €50.000 inwaegingsloeas ejaor verdener, höbbe gei rèch óp 'ner vergoojing.
    3. Als verbintjenèsser die mènder es €50.000 inwaegingsloeas ejaor verdener, höbbe rèch óp 'ner vergoojing aafhangendj zien inkómmesklas.
      1. Als verbintjenèsser oed g'r ieëster klas höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €70 emaondj bedórch kindj, toet g'm laeftieje ven 18 jaor ódder 't memèntj det 't kindj hoeagsjoeal verluuet.
      2. Als verbintjenèsser oed g'r twieëdjer klas höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €60 emaondj bedórch kindj, toet g'm laeftieje ven 18 jaor ódder 't memèntj det 't kindj hoeagsjoeal verluuet.
      3. Als verbintjenèsser oed g'r dèrder klas toet €35.000 inwaegingsloeas ejaor aan verdening höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €50 euro emaondj bedórch kindj, toet g'm laeftieje ven 18 jaor ódder 't memèntj det 't kindj hoeagsjoeal verluuet.
      4. Als verbintjenèsser oed g'r dèrder klas venaaf €35.000 inwaegingsloeas ejaor aan verdening höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €40 euro emaondj bedórch kindj, toet g'm laeftieje ven 18 jaor ódder 't memèntj det 't kindj hoeagsjoeal verluuet.
    4. Die gèljer denentj oedgereke tö waeren aan g'r verbintjenès.
  2. Kinjerbieslaag mót waeren oedgezadj ónger inkel veurwaerj.
    1. 't Kindj wóntj óntlenger bie zien aajer; de gèljer denentj achter ziener plieëgaajer tö gaon, ziem die getroewdj zeen.
    2. 't Kindj is aajer es 16 èn vólg óntlenger lenjesóngerrich.
    3. 'd Gèldj wuuerdj aantoeanber ónmèn aan g'm kinje oedgegaeve.
    4. 't Kindj störf.
  3. d'n Aembingsraod kin egeval besloeten óm kinjerbieslaag tö verlieëgen ódder tö verhoeage.

4g. Rieëgeling betrèffens verlinging kinjerbieslaags[]

  1. Verlingdje kinjerbieslaag is muuegelik mid ómstenj:
    1. 't Kindj is vólwasje gewaoren èn is geistelik dan käömelik kräöpellik.
      1. 'd Oet tö kieëre bedraag is gliek aan g'm bedrage det gèldj veur gwuuenem kinjerbieslage.
      2. d'n Doer dèr oetkieëring is erieëgel ónbepaoldj.
      3. Die gèljer denentj oedgereke tö waeren aan g'r verbintjenès.
    2. De getroewdj verbintjenès tösje g'r aajer dès kinjes wuuerdj ópgezag.
      1. 'd Oet tö kieëre bedraag is d'n haelf dès bedraags det gèldj veur gwuuenem kinjerbieslage.
      2. d'n Doer dèr oetkieëring is de zèlvendjen es 'n gwuuen oetkieëring.
      3. Die gèljer denentj oedgereke tö waeren aan g'm kinje zèlf.
  2. De verlingdje kinjerbieslaag mót waeren oedgezadj ónger g'r zèlvendjer veurwaerj es gwuuene kinjerbieslaag.
  3. d'n Aembingsraod kin egeval besloeten óm verlingdje kinjerbieslaag tö verlieëgen ódder tö verhoeage.

4h. Rieëgeling betrèffens aanrègksbieslage èn wieëdswaering[]

  1. Vroew die zich in 'ner getroewdjer verbintjenès mid 'nem were bevinje, neten 't rèch óp 'ner aanrègksbieslaagsvergoojing.
    1. De vergoojing gèldj nör veur vroew die hoeshaajelik wèrk in g'm èègem doeme verrichten èn neet betaaldj wèrk verrichte.
    2. Als verbintjenèss die mieër es €35.0000 inwaegingsloeas ejaor verdener, höbbe gei rèch óp 'ner vergoojing.
    3. Als verbintjenèsser die mènder es €50.000 inwaegingsloeas ejaor verdener, höbbe rèch óp 'ner vergoojing aafhangendj zien inkómmesklas.
      1. Als verbintjenèsser oed g'r ieëster klas höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €100 emaondj.
      2. Als verbintjenèsser oed g'r twieëdjer klas höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €80 emaondj.
      3. Als verbintjenèsser oed g'r dèrder klas toet €25.000 inwaegingsloeas ejaor aan verdening höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €70 euro emaondj.
      4. Als verbintjenèsser oed g'r dèrder klas venaaf €25.000 inwaegingsloeas ejaor aan verdening höbbe rèch óp 'ner vergoojing ven €60 euro emaondj.
    4. Die gèljer denentj oedgereke tö waeren aan g'r verbintjenès.
  2. De vergoojing mót waeren oedgezadj ónger inkel veurwaerj:
    1. De getroewdj verbintjenès wuuerdj verbraoke.
    2. Eint dèr getroewdjer verbintjenès störf.
    3. De vroew geid betaaldj wèrk verrichte.
  3. Vroew die häöre weer verlere gedoerendj g'r getroewdjer verbintjenès, neten 't rèch óp 'n wieëdswaeringsvergoojing.
    1. Vroew die ömmer aanrègksbieslaag óntvangen höbben èn dös zèlf gein pót höbben ópgebówwe, bekómmen 'n oetkieëring ven €250 emaondj.
      1. De vergoojing hèltj aan toet g'm stèrve dèr vroew ódder ènnig hèrtroewing dan wèrksvinjing.
    2. Vroew die zwaal betaaldj wèrk verrich höbben es ouch e deil dès laeves aanrègksbieslaag óntvangen höbbe, vallentj ónger g'm retraeremènje.
    3. Vroew die nör betaaldj wèrk verrich höbben èn geinen aanrègksbieslaag óntvangen höbbe, vallentj ónger g'm retraeremènje.

Categorie:Leuj

Zieëds- èn roewlikendjsdeil[]

5a. Dikkeloeag[]

  1. De leuj dès dikkeloeags gèldj veur als luuj èn instèllinger die zich in Mäörese bevinjentj.
  2. De leuj dès dikkeloeags besteid oet tieën löj die eder óngerverdeildj zeen in wiejer löj.
    1. Aafgódsverieëring in g'r aopenberhed is neet haeraangestange.
      1. De mèsbroeking dès naoms Góds zöl waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      2. Verieëring ven angerer göj in g'r aopenberhed is nör haeraangestange bie sjriftelikem aanvraoge èn goodkènning bie g'm aolinge beveur g'r oedveuring.
        1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
    2. Sjèljing èn anger wäörjelik beleidiging ven angerer luuj is neet haeraangestangen in g'r aopenberhed, ziem gesjreven ódder oedgespraoke.
      1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
    3. De zönnefdjen daag dès waeks, de Zóndig, is de rösdaag veur g'm gansem vólke.
      1. Als sjöp èn anger instèllinger, worónger euverhedinstèllinger, denentj de rösdaag in achte tö haajen èn geslaote tö blieve.
        1. Oedzönjeringer waere gemaak veur hólpsinstèllinger wie krankhoezer, vuurswaer, de pliesse, bankemaeter, waers- èn ónsjèsinstèllinger, inlichtingsdeenster, spoodlikhedgevel dèr lenjeliker vergaedering, aetingshoezer, biestandjsinstèllinger, keffieër èn gódsdeenstelik biejeinkómme.
        2. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
    4. Aajer in g'r getroewdjer verbintjenès denentj verieërdj tö waeren es veurbringers dès laeves.
    5. Miensjèsdoeajing zie eint dèr zwaorster mèsdriever die bestaon.
      1. Ónger miensjèsdoeajing wuuerdj 'd ónleujlik, ópgezadj èn èkster bènjige dès laeves ven 'nem angerem miensje verstange.
        1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven vieftieëne toet vieftige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      2. Versjèllenj vörm ven renjesmoearje waeren ouch dórch ge leuj óngergesjijje.
        1. Doeadslaag is 'd ónleujlik èn ónópgezadj doeaje ven 'nem angerem miensje.
          1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven tieëne toet twèntjige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
        2. Doead dórch sjöldj is 'd veroearzaken eins störfgevals dórch verwietber gedraging ódder naolieëtsighed wobie gein moearsbedoeling zit.
          1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven vieve toet dèrtige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
        3. Noeadsslaag is 'd ónleujlik doeaje ven 'nem angerem miensje oed zèlfverdeiding mid vreize veur g'm èègem laeve.
          1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven vriespraok toet tieëne jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed èn g'r ómstenj.
          2. Euverhednoeadsslaag wuuertj nömmer bestraof es 'd óm aantoeanber noeadhed geit.
      3. Maorkalké is 'd oedveure ven moearje etiejer 'nem angerem mèsdrieve, wie rouve, èn verèrnstig de zaak dès vergriepers.
      4. Hèrhaolderighed dan mieërvaajige moeardj verèrnstige de zaak dès vergriepers.
      5. Baeringsaafzètting is 'd veurtiejig aafbraeke dèr kindjsbaerighed einer vroew dórch ingriepe, ziem medisj.
        1. Baeringsaafzètting is nör haeraangestange es 't laeve dèr baerendjer moders gevieër löp.
        2. Bie mèslónge baeringsaafzètting vervèltj 't rèch dèr moders óm 't kindj óp tö bringe.
        3. Baeringsaafzètting die staad vindj achter 'ner verkrechtiging is verbaojen èn wuuerdj dórch ge rèchter behanjeldj es doeadslaag.
          1. Bijd de moder es de plieëger dèr baeringsaafzètting zeen sjöljig.
          2. Es de vader weit haed dès mèsdriefs èn hae 't neet gemèldj haed aan g'r pliesse, is hae aevezoea sjöljig aan g'm mèsdrieve.
        4. Baeringsaafzètting vèltj ónger g'm nömmere miensjèsdoeajing in aller anger gevel es hiebaove genömp èn wuuerdj eszoea behanjeldj dórch ge rèchter.
          1. Bijd de moder es de plieëger dèr baeringsaafzètting zeen sjöljig.
          2. Es de vader weit haed dès mèsdriefs èn hae 't neet gemèldj haed aan g'r pliesse, is hae aevezoea sjöljig aan g'm mèsdrieve.
      6. Breefsmoeardj 't laote bènjige ven emes zienem èègem laeven ódder 'd verrasje dès doeads óp zienem èègem verzeuke dórch emes anges.
        1. De plieëger dès breefsmoeardjs is sjöljig aan miensjèsdoeajing èn wuuerdj eszoea behanjeldj dórch ge rèchter.
        2. Bie mèslónge baeringsaafzètting wuuerdj ouch d'n aanvraoger dès breefsmoeardjs es aevezoea sjöljig aan g'm mèsdrieve besjówwe.
      7. Koupmoeardj is 'd ómkoupe ven emes anges óm 'ne moeardj tö plieëge.
        1. Bijd d'n ómkouper es d'n ómgekóchdje zeen sjöljig aan miensjèsdoeajing èn waeren eszoea behanjeldj dórch ge rèchter.
      8. Zèlfmoeardj ódder èègmoeardj is 'd ópgezadj èn èkster bènjige ven emes zienem èègem laeve.
        1. Emes dae zèlfmoeardj plieëg, wiltj plieëge ódder getrach haet tö plieëge bekömp hölp óm dit neet tö doon.
        2. Emes dae zèlfmoeardj plieëg ódder det getrach haed, deentj neet vervólg tö waere.
        3. Es emes anges emes toet zèlfmoearje aanzèt, emes daobie hölp ódder emes daoveur die middeler èkster guuef, is sjöljig aan miensjèsdoeajing èn wuuerdj eszoea behanjeldj dórch ge rèchter.
      9. Doeadstraof wuuertj neet vóltróg dórch ge mäöreser staot.
    6. Ónkuusjhed is 'd zich neet haajen aan g'r belaefhed èn vórmlighed dèr zaamlaeving èn zie óngwönsj in g'r aopenberhed.
      1. Geslèchsverkieër in aopenber ruumdje is neet haeraangestangen èn mót gesjijjen in 'ner geslaotener ruumdje.
        1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      2. Geslèchsverkieër betwösj twieë luuj ven g'm zèlvendjem geslèchte ódder mieër es twieë luuj töglieklik wuuertj neet vervólg.
      3. Eingeslèchtelik biejeinzeen èn verkieëring höbbe ven twieë luuj zie haeraangestangen in g'r aopenber ruumdje.
      4. Biejeinzeen èn verkieëring höbbe ven mieër es twieë luuj is neet haeraangestangen in g'r aopenber ruumdje èn mót gesjijjen in 'ner geslaotener ruumdje.
        1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      5. Geslèchsverkieër veur g'm troewe wuuertj neet vervólg, men die bieëloeagsaajer verlerentj 't rèch óp g'r verzórging dès kinjes behawven es wen die troewentj.
      6. Geslèchsverkieër betwösj 'nem kinje èn 'nem vólwasjene is e mèsdrief wobie de vólwasjene de vergrieper is.
        1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven tieëne toet dèrtige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      7. Geslèchsverkieër maag nör gesjijje betwösj luuj die de laeftied ven achtieëne bereken höbbe.
        1. Euvertraejinger waere neet vervólg.
      8. Verkrechtiging is 'd óngwönsj geslèchtelik inkómmen einer kaom in 'ner angerer kaom.
        1. In midbinjing mid angerer ónkuusjhijjer wuuerdj die èrnstighed verzwaordj.
        2. Es 't spraok guuef ven gedwóngener verkrechtiging is d'n dwinger de sjöljige wid de plieëger.
        3. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven tieëne toet dèrtige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      9. Transgeslèchtelik oedveuringer moge neet gesjijjen in Mäörese.
        1. Börger die zich transgeslèchtelik gangerdj höbbe, nete gei rèch óm häört geslèch tö angeren bie g'm rieksregistere.
        2. Bie transgeslèchtelik oedveuringer is zwaal de plieëger es d'n aanvraoger sjöljig.
          1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven tieëne toet twèntjige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      10. Transverstèèt is 'd zich kleien èn veurdoon es emes ven 'nem angerem geslèchte.
        1. Transverstèèt is verbaojen in g'r aopenber ruumdje èn deentj tö gesjijjen in 'ner geslaotener ruumdje.
          1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      11. Hèrhaolderighed dan mieërvaajig ónkuusj gedraginger verèrnstige de zaak dès vergriepers.
      12. Bie oedvarendjer hèrhaolderighed dèr euvertraejinger deentj de plieëger geistelik óngerzóch tö waere.
    7. Staelen is 'd ónleujlik inèègene ven geujer die neet ódder nör deillik èègendóm dès deefs zeen.
      1. Inkel ómstenj verèrnstige de zwaordje dès staeles.
        1. Staele gedoerdje g'm nachte óp èègem grónje.
        2. Staele mit twieë ódder mieëder dever.
        3. Staele wobie me-n haeraangank toet g'r gestaolener veurwèrpe verkregen haet middels brake, verbraeking, inklömbing, valsjer släöteler, valsjer bestèlling, valsjer verkleiding dan valsjer naamsbroeke ódder zich veur tö doon es emes anges.
        4. Staele mid gewèlje, wodórch gewönj ódder duuej zówwe kinne valle.
        5. Staele ven vieëche oed g'r wèèd.
        6. Staele mid veurriejer eins vlöchwages.
        7. Staelen in g'm doere ven önsj wie brandj, óntvlóddering, euverströjming, sjeepszinking, spaorswaegsónsj, ópruuer, vlöchting ódder krieg.
        8. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven vieve toet veertige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      2. Luuj die gein ómstenj die de zwaordje dès staeles verèrnstige höbbe, plieëge deving.
        1. Deving wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      3. Luuj die hölp verlieëne bie g'm staele zeen aevezoea sjöljig aan deving, dóch mit mènder zwaordje.
      4. Es luuj ónger g'r daod ven staele stèrve, plieëg d'n deef miensjèsdoeajing èn wuuerdj eszoea behanjeldj dórch ge rèchter.
      5. Hèrhaolderighed dan mieërvaajig staele verèrnstige de zaak dès vergriepers.
      6. Bie oedvarendjer hèrhaolderighed dèr euvertraejinger deentj de plieëger geistelik óngerzóch tö waere.
    8. Valsjgetuugnèsser zeen straofber ónger inkel veurwaerj.
      1. De getuugnès wuuerdj aafgelag ónger eide bie 'nem rèchtere, g'r pliesse ódder g'r euverhed.
      2. De getuugnès wuuerdj behandjteikendj óp 'nem kóntrakte.
      3. De getuugnès wuuerdj es waor oedgegaeven in 'ner akkedemisjer oedgaaf.
      4. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      5. Valsjgetuugnèsser wodórch miensjelik leidj ónstangen is waere behanjeldj es e mèsdrief.
        1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven vieve toet vieftige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      6. Hèrhaolderighed dan mieërvaajig valsjgetuugnèsser verèrnstige de zaak dès vergriepers.
      7. Bie oedvarendjer hèrhaolderighed dèr euvertraejinger deentj de plieëger geistelik óngerzóch tö waere.
    9. Begieëring ven ónkuusjhed dórch oetspräök ódder hanjelinger is neet gewönsj in g'r aopenber ruumdje.
      1. Oetspräök ven ónkuusjhed waere neet vervólg.
      2. Ónger hanjelinger ven ónkuusjhed waere versjèllendjer deil verstange.
        1. 'd Bezeuke ven, haaje ven ódder wèrken in 'nem bórdieële wo taenger gèljeliker betaling geslèchsbevrieëdiging staad vindj.
        2. 'd Bezeuke ven geslèchsverkieërliker bósjèsstaad wo luuj biejeinkómmen óm geslèchsverkieër tö höbbe.
        3. Zèlfbevrieëdiging in g'r aopenber ruumdje.
        4. 't Maeke, versprieje, spelen ódder bevórdere ven gwuuenem pórnoea.
        5. 'd Bewös bekieke ven ódder zeuken achter renjespórnoea.
        6. Zich naaks veurdoon in g'r aopenber ruumdje.
        7. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      3. Gwuuenem pórnoea bekieken ódder ópzeuken is neet vervólgber.
      4. Zèlfbevrieëdiging in g'r geslaotener ruumdje is neet vervólgber ouchal gesjèdj 't mit mieëder luuj.
      5. Zwaorder bestraof wuuerdj 't maeke, versprieje, spelen ódder bevórdere ven renjespórnoea.
        1. Renjespórnoea is pórnoea worin deer, slaaflikhed, gewèldj, kinjer ódder gedwóngener veurkómmen ódder pórno dae gemaak is in Mäörese.
        2. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven vieve toet twèntjige jaore die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
      6. Hèrhaolderighed dan mieërvaajig ónkuusj gedraginger verèrnstige de zaak dès vergriepers.
      7. Bie oedvarendjer hèrhaolderighed dèr euvertraejinger deentj de plieëger geistelik óngerzóch tö waere.
    10. Ónrèchsvaerdig begieëre ven emes anges zien deil is óngwönsj.

5b. Geensangering[]

  1. Ónger geensangering wuuerdj 'd handjmaotig èn gerich, meistes broekendj tèchnisj middeler, angere ven geen in laevendjer zeen dórch ge miensj.
    1. Geensangering is neet haeraangestange, zwaal bie plenj, deer èn miensjer neet.
    2. Bedriever, luuj ódder instèllinger die zich sjöljig maken aan geensangering, óngerachtentj 't rösj èn de gevölg ven geensangering.
    3. Bedriever die zich aan geensangering sjöljig make, vallentj ónger g'm euverhedhèltjingsrèchte èn mogen ópgezag waere.
    4. Inveur ven zeen die geensangering óngervónjen höbben is verbaojen èn instèllinger, luuj dan bedriever die dezen inveur doon, plieëgentj e mèsdrief.
      1. Ènnig sjaaj mót waeren hèrstèldj èn zeen die geensangering höbben óngervónje mótte óntreudj waere.
      2. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
    5. Bedriever, luuj ódder instèllinger die zèlf óngerzeuk doon achter geensangering mid g'm richten óm e geensangerdj zeen tö make, plieëgentj e mèsdrief.
      1. Ènnig sjaaj mót waeren hèrstèldj èn zeen die geensangering höbben óngervónje mótte óntreudj waere.
      2. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
    6. Bedriever, luuj ódder instèllinger die zèlf óngerzeuk doon achter geensangering zónger g'm richten óm e geensangerdj zeen tö make, men die det waal óngewólle doon, denentj de zeen die geensangering óngervónje höbbe tö óntreude.
      1. Wen die de zeen die geensangering höbben óngervónje neet óntreude, plieëgentj zie e mèsdrief.
        1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.

5c. Zènsuuerrèchter[]

  1. De mäöreser bevólking deentj besjörmp tö waere ven ónwönsjeliker meininger èn hate.
    1. Óngegrónj dan euvermaotig beleidiginger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse ódder 'n ópsloeting ven zès maondj toet drèè jaor.
      1. Hèrhaoldrighed èn de zwaordje dèr beleidiginger waegentj hiebie mid.
      2. Beleidiginger dórch póllediegker wuuerdj es 'n hoeag zwaordje gezeen.
    2. Rasjhaat ódder anger vörm ven èddenisjem hate waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse.
    3. Óproewing toet gewèlje ódder ópstenje wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse ódder 'n óplsoeting ven einem toet vieftieën jaor.
      1. Hèrhaoldrighed, de zwaordje èn g'r gvölg waegentj hiebie mid.
    4. Staotsaafkieër wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse.
    5. 'd Beloeanentaeren ódder pöbliegklik goodvinjentaere ven mèsdäöj wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse.
    6. Aanvel aan g'm Kèrstendómme ódder angessjiks beleidige ven gezem glouve wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse.
    7. Anger deil die ónger g'm dikkeloeage valle zeen ouch verbaoje.

Categorie:Leuj

Gezóndjshed- èn gruuendeil[]

6a. Deerswaalhed[]

  1. Ónger deelswaalhed wuuerdj 'd verzörgen èn haaje ven deer gezeen.
    1. Mid g'm vówle «deer» beduudj me visj, vuuegel, laedersdeer, zougdeer (oedzönjerens ge miensj) èn joosdeer (ódder vrósjdeer).
  2. In Mäörese waere twieë höjdjzeukgreup aan deerssäörj óngersjèjje die wiejer t'óngersjèjje zeen in nag mieë zeukgreup.
    1. Die ieës zeukgroop is die ven g'r inheimsjer säörj.
      1. Inheimsjer säörj zeen säörj die netuurlik rèds gerumentied zich in Mäörese bevinje.
        1. Al inheimsjer säörj staon vermèldj in g'r lies ven inheimsjer säörj.
      2. Inheimsjer säörj waeren ingedeildj in drèè óngerzeukgreup.
        1. Die ieës óngerzeukgroop zeen die hoesdeer.
          1. Hoesdeer zeen deer die veur g'm vermake ven luuj inshoes gehaaje waere.
          2. Hoesdeer denentj tö g'r aller tiejer verzeen tö zeen ven zat ruumdje, zat watere èn zat vodere. Die wieväöldrighijjer hangentj aaf ven g'r deerssaortj.
            1. Huunj èn ket beheuver mèndestens vieërtig veerkantje maeter aan ruumdje bedórch deer èn g'r vriehed óp gestaadliker tiejer oet tö loupe.
            2. Koeajvuuegel beheuver mèndestens 'nen halve kuubmaeter aan ruumdje bedórch deer èn oedvleegruumdje.
            3. Smaallaedersdeer èn joosdeer beheuver mèndestens eine veerkantje maeter bedórch deer aan ruumdje èn wen benuued ouch watersruumdje.
            4. Visj beheuver mèndestens 'ne kwarskuubmaeter aan watersruumdje bedórch deer.
            5. Knówdeer beheuver mèndestens eine veerkantje maeter aan ruumdje bedórch deer.
          3. Hoesdeer denentj bie g'm vieërse rézjistrieërdj tö waere.
        2. Die twieëds óngerzeukgroop is 'd vieëch.
          1. Vieëch zeen deer die veur maekinger gehaaje waere.
          2. Vieëch maag neet euverbroek waere veur g'm maeke ven häör maekinger.
          3. Vieëch deentj tö g'r aller tiejer verzeen tö zeen ven zat ruumdje, zat watere èn zat vodere. Die wieväöldrighijjer hangentj aaf ven g'r deerssaortj.
            1. Veur gevuuegeldje gèldj:
              1. Stallener die eier maeke beheuver mèndestens 'ne halve maeter aan ruumdje bedórch deer.
              2. Stallener die vleisj maeke beheuver mèndestens 'ne kwarsmaeter aan ruumdje bedórch deer.
              3. Wèèdener beheuver mèndestens 'ne maeter aan euverdaagbenötber oetruumdje èn 'ne maeter aan inruumdje veur g'r nach èn sjoeling die vriejelik inloupber zie bedórch deer.
              4. Groeat gevuuegeldj (wie gaoze èn aenj èndezoea) beheuver mèndestens veer maeter aan euverdaagbenötber oetruumdje èn twieë maeter aan inruumdje veur g'r nach èn sjoeling die vriejelik inloupber zie bedórch deer. Wen benuued beheuver die ouch watersruumdje.
            2. Veur heuviger gèldj:
              1. Sjäöp, sjelhaes, geit, hèrtjer èn rieëch beheuver mèndestens twèntjig maeter aan graasruumdje èn veer maeter aan stalsruumdje bedórch deer.
              2. Paerd beheuver mèndestens dèrtig maeter aan graasruumdje èn zèsj maeter aan stalsruumdje bedórch deer.
              3. Stalskuusj beheuver mèndestens vief maeter aan ruumdje bedórch deer.
              4. Wèèdkuusj èn zwiender beheuver mèndestens tieën maeter aan oetruumdje èn veer maeter aan stalsruumdje bedórch deer.
              5. Stalskuuj beheuver mèndestens vieftieën maeter aan ruumdje bedórch deer.
              6. Wèèdkuuj beheuver mèndestens twèntjig maeter aan graasruumdje èn zèsj maeter aan stalsruumdje bedórch deer.
            3. Visj beheuver mèndestens 'ne kwarskuubmaeter aan watersruumdje bedórch deer.
          4. Deersslechting ven vieëche deentj ömmer verdouf staad tö vinje.
          5. Mèsslechting wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse ódder 'n ópsloeting veur g'm doere ven twieë toet tieën jaor, aafhenkelik ven g'r zwaorhed.
            1. Hèrhaoldrighed èn zaaktaal waegentj mid in g'r zwaorhed.
          6. Vieëch deentj bie g'm vieëchsbónje rézjistrieërdj tö waere.
        3. Die dèrds óngerzeukgroop zeen die wiljdeer.
          1. Wiljdeer zeen deer die in g'r netuur broekelik veurkómme.
            1. Deer die broekelik neet in g'r netuur veurkómme moge vriejelik gesjaote waere.
          2. Wiljdeer nete besjörming etaenger g'r miensjèshandj èn moge neet gevange dan gesjaote waere. Oedgezönjerendj:
            1. Wen me bevoog is det tö doon middels vergónning, laevesbesjörming ódder beroophed.
            2. Wen me-n euverväöl deer ven 'ner saortj haet ('n plaog).
              1. Pläögelik deer moge vriejelik gesjaote waere deen die euverhed e deer es 'n plaog aangegaeven haet.
              2. Wen èègsdanig bestriejing ónzat oetkómmen haet, denentj al gie äölinger wo 'd deer 'n plaog vórmp 'd deer zèlflik tö bestrieje.
          3. Jach óp wiljdeer zie nör vergónniglik haeraangestange.
            1. Vergónninger zeen bie g'm aolinge aan tö vraogen èn gèlje nör veur g'r bepaoldjer saortj èn g'r aangegaever wieväöldrighed.
            2. Achter aafloupe dès jachs deentj me tö vermèlje waad 't jachsverloup waar.
              1. Euvertraejinger waere bestraof mid 'ner gèljeliker boesse ódder 'n ópsloeting veur g'm doere ven twieë toet tieën jaor aafhenkelik ven g'r zwaorhed.
            3. 'n Oedzönjering wuuerdj gemaak veur g'm zieëjachte.
              1. Me mót einkieërig bie g'r lenjeseuverhed 'n visjvergónning aanvraoge.
              2. 'n Visjvergónning guuef rèch óp g'm visjen achter aeteliker visj, kreb, mösjel, weikdeer èn zieëmieëver
              3. Eder drèè maondj deentj me de visjópbrach aan te gaeve bie g'r lenjeseuverhed.
    2. Die twieëds zeukgroop is die ven g'r oetheimsjer säörj.
      1. Oetheimsjer säörj zeen säörj die netuurlik neet in Mäörese veurkómme.
        1. Al deer die neet vermèldj staon in g'r lies ven inheimsjer säörj zeen oetheimsjer säörj.
        2. Oetheimsjer säörj moge neet gehaaje waeren in Mäörese.
          1. Oedzönjeringer waere gemaak veur wildjperk èn óngerzeuksinstèllinger.
          2. Al die haajer ven oetheimsjer säörj mótte bedórch deer 'n vergónning aanvraoge bie g'm aolinge.
          3. Deer ven oetheimsjer säörj die in Mäörese gebaore zeen, denentj ouch rézjistrieërdj tö waere.
          4. Die euverhed behèltj ömmer 't rèch óm 'n vergónning einziejig in tö trèkke. 'd Bedróppe deer deentj den midin drèè waek achter g'r intrèkking 't landj tö verlaote.
            1. Deer die blieve kinnen in beslaag genómme dan aafgemaak waere.
  3. Deer in Mäörese mogentj neet óngergevónge gehaaje waeren aan ónnuuediger leidj dórch luuj, verwaarloeazing dan dórchvókking.
    1. Ónger ónnuuediger leidj wuuerdj alt leidj verstange wobie deer mèsbroek waerentj dórch luuj.
      1. Dit hèltj in:
        1. Proofdeersóngerzeuk.
        2. Zachristisj slechten ódder óffere.
        3. Vermaaksdoeajing dan -verminking.
        4. Leidj veroearzaak dórch gedraagsbaetering.
        5. Deersóphókking.
        6. Oetsloeting veur vodere, wen benuued oet- dan inruumdje dan watere.
        7. Deer in häörer oetstoeatinger laote staon.
        8. Aafwiezing ven medisjer hólpe.
        9. Laevenj deer doon voderen aan anger deer ódder luuj.
        10. 'd Angersjiks neet verzeen ven benuuedighijjer dan neet oedveure ven plichtighijjer veur g'r deer.
      2. Ónnuuediger leidj wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse ódder 'n ópsloeting veur g'm doere ven twieë toet vieftieën jaor, aafhenkelik ven g'r zwaorhed.
        1. Hèrhaoldrighed èn zaaktaal waegentj mid in g'r zwaorhed.
    2. Verwaarloeazing is 'd bewös neet zörge veur 'nem dere; ouch in g'm gevalle ven ónsjhijjer.
      1. Verwaarloeazing wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse ódder 'n ópsloeting veur g'm doere ven twieë toet tieën jaor, aafhenkelik ven g'r zwaorhed.
        1. Hèrhaoldrighed èn zaaktaal waegentj mid in g'r zwaorhed.
    3. Dórchvókking is 'd oetkeze ven euververwenj deer óm achtergeslèch tö bekómme det aan oeterlik dan käömsboewelik kènmèrker vóldeit.
      1. Dórchvókking wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse ódder 'n ópsloeting veur g'm doere ven twieë toet veer jaor, aafhenkelik ven g'r zwaorhed.
        1. Hèrhaoldrighed èn zaaktaal waegentj mid in g'r zwaorhed.

6b. Rieëgeling betrèffens spórtverein[]

  1. Spórtverein die gèljelik neet róndjkómme netentj 't rèch óp söbziedje.
    1. Söbziedje wuuertj nör oedgekieërdj wen fuuzjemuuegelikhijjer in kórtbiejem aafstenje óndao zeen.
    2. Die spórtverein mót mèndestens twèntjig lijjer höbben óm in aanmèrking veur gèljer tö kómme.
    3. Die spórtverein mót mèndestens 'n midgliedjskónterbuusje ven 70% dèr midgliedjsómkós vraogen óm in aanmèrking veur gèljer tö kómme.
  2. Spórtverein in lestig haeraangenkeliker bijjer netentj 't rèch óp waegsaanlègking dórch ge euverhed.
  3. Gróndjssjuuel èn réaalsjuuel móttentj häör kinjer verplich mèndestens twieë vól oer aan gumadtiegklèsser aanbijje. Dees lèsser denentj verplich gevólg tö waere veur luuj mid euvergewichte.
  4. Gróndjssjuuel zeentj daonaeve verplich toet g'm aanbijje ven mèndestens ei vól oer aan zwömlèsser die verplich gevólg dener tö waere.
  5. Eder gemèndje haet 't rèch óp 'ner voesbalsklöb. Gemèndje die zón klöb neet kinne tale bekómmendj söbziedje.

6c. Rieëgeling betrèkkens gnódsmiddeler[]

  1. Ónger gnódsmiddeler waerentj middeler verstood die 'n verslavendj wèrking netentj èn dórch ge broeker veur ópheiveliger raejer genómme waerentj.
    1. Óp gnódsmiddeler vèltj waenger lenjesóntlaering 'n maotig bepèrking die bedórch gnódsmiddel versjèltj.
      1. Roukswaar zeen ènnig maekinger oet rouksblaajer.
        1. Roukswaar mogentj neet verkóch èn genöttig waeren aan luuj ónger g'm vieftieëndje.
        2. Óp lenjesèèg beboew grönj gèldj e verbód aan g'm broeke ven ènnig roukswaar.
      2. Ónger dranke waerentj middeler verstood die 'nen ingróndj aan alkehólle netentj.
        1. Ènnig drank maag neet verkóch waeren aan luuj ónger g'm vieftieëndje, tör ziej wen de gemèndje hie 'n óntlesting bie laet.
        2. Drank mid 'ner alkehólswaerj ven ónger g'm vief bedórch hóngerje maag verkóch waeren aan luuj venaaf g'm vieftieëndje.
        3. Drank mid 'ner alkehólswaerj ven tösje g'm vief èn vieftieën bedórch hóngerje maag verkóch waeren aan luuj venaaf g'm zèstieëndje.
        4. Drank mid 'ner alkehólswaerj ven euver g'm vieftieën bedórch hóngerje maag verkóch waeren aan luuj venaaf g'm achtieëndje.
      3. Weed is 'n maeking oed g'r hèmpsplenje die 'n verroewigendj èn geistèsverwèkkendj wèrking neet.
        1. Weed maag venaaf g'm zèstieëndje genöttig waere.
        2. Weed maag venaaf g'm achtieëndje verkóch waere.
        3. Veur èèger maeking aan wijje zie 'd bemuuegelik óm bedórch zènnige dès hoezes ven euver g'm zèstieëndje drèè weedsplenj i g'm nete tö begaedige.
      4. Drögk zeen middeler mid 'n verroewigendj ódder geistèsverwèkkendj wèrking die 'ne verslavendjen bieval benetentj.
        1. De neting, d'n broek ódder de verkoup ven drögk zie ónhaeraangelaote.
        2. Ènnig maekinger mid g'r zèlvendjer wèrking zeen óm ketuuerlik waeg oedgezönjerdj. Dees maekinger zeen:
          1. Drinkes wie tieë èn kóffie, ènd'anger maekinger mid g'm staofdinke kaféien.
          2. Vrietlik verkriegber genaesmiddeler wie wilgszoer (acétuulsuustéien).
          3. Deil worin alkehól, nieketien dan tetrahuudrokannabinól verwróch zit.
          4. Kalmenj dan slaopbringenj deil worin benzodieëzepien verwróch zit.
          5. Veur rietliker waeg is die nöttiging ven g'm zwampe Psilocybe semilanceata haeraangestange.
        3. Medisj luuj ènd'anger beveugdjer vórmentj 'n oedzönjering veur g'm drögksdeile èn mage verbaoje middeler haeraanpasse.

6d. Landjssjapsbesjörming[]

  1. In Mäörese kinne landjssjep es besjörmiglik aangegaeve waere.
    1. De bijjer die es besjörmiglik aangegaeve kinne waere, kinne zwaal ven ketuuerlik es netuuerlik waerd zeen.
    2. Ketuuerlik bijjer wie dörpsmidbaer èn stadsmidbaer waere besjörmp boewszich genömp.
      1. In 'nem besjörmdjem boewszichte mogentj gein groeatmaotiger angeringer aangebrach waere, zwaal in g'r boewinger es in g'r straotoetlègking èn g'm bestömmingsplanne.
    3. Netuuerlik bijjer wie nasjenaal perk èn ekozäön waere besjörmp bósjzich genömp.
      1. In 'nem besjörmdjem bósjzichte moog neet ingriependj gebówwe waere zónger landjszaalshaeraanstömming.
      2. Als anger boewinger moge nör lekaollik gesjèjjen èn mótte dórch ge heimbevólking akseptieërdj zeen.
    4. Lenjelik bijjer wie bórsgrönj waere besjörmp bórszich genömp.
      1. In 'nem besjörmdjem bórszichte moog neet ingriependj gebówwe waere zónger landjszaalshaeraanstömming.
  2. Vervoeling ven ènnig beedj in Mäörese is straofber, zwaal groeatwèrksstaadlik es privaatvervoeling zie ónhaeraangestange.
    1. Lich vervoeling wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse in 'nem besjörmdjem zichte zwaorder es in 'nem ónbesjörmdjem bijje.
    2. Zwaorder vervoeling wuuerdj nag zwaorder bestraof èn groeatwèrksstaadlik vervoeling wuuerdj bestraof mid 'ner ópsloeting veur g'm doere ven twieë toet tieën jaor aafhenkelik ven g'r zwaorhed.
  3. In netuuerlik bijjer gèldj 'd almesrèch. 'd Is haeraangestangen óm in netuuerlik bijjer zich vriejelik tö verstade.
    1. Ouch maag me ónbesjörm plenj, zwemp èn bèsser plógte.
      1. Plenj èn zwemp die vermólje staon óp g'r lies ven besjörmdjer plenj èn zwemp moge neet geplóg ódder angeszins verstuuerdj waere.
    2. Jagentaeren èn visjentaere zie nör haeraangestange mid 'ner vergónning.
      1. Dees vergónning kin me verkriege wen 'd betróffent aoling gein perblieëmer in g'm jachte èn g'r visjing vindj èn de miensj aan waem de vergónning vergaeve deentj tö waeren aajer es achtieën zie èn nömmer zwaor vergrieper ódder bewapenj vergrieper geplach haet.
    3. Euvernachting is haeraangestangen in netuuerlik bijjer.
    4. Zoeazeenj èègener, wildjdeer èn anger broekmaker dèr landjssjapsbesjörmingsleuj denentj neet verstuuerdj tö waere.
    5. Sjaaj aan waor, ónnetuuerlik netinger is straofber vólgent g'm dikkeloeage.
    6. 'd Aoling hèltj 't rèch óm bepèrkinger óp g'm almesrèchte tö staden èn bijjer zölfsj gans ven g'm vólke aaf tö sjörme.

Categorie:Leuj

Sjapings- èn weitensjapsdeil[]

7a. Sjapingssöbziedje[]

  1. Ketuuerlik instèllinger ódder verein kinnentj oed euverhedwaeg 'n söbziedje óntvange.
  2. Dees söbziedje wuuertj nör verlieëndj aan instèllinger ódder verein die aan inkel pönj vóldoon:
    1. Die instèlling ódder verein mót in Mäörese gevèstig zeen èn hie ouch aezelig zeen.
    2. Die instèlling ódder verein mót e verbandj mid Mäörese ódder zien sjaping höbbe.
    3. Die instèlling ódder verein moog gein wins maken oed g'r deil die ven g'r euverhed aafkómme.
      1. In gezem gevalle wuuerdj de söbziedje oedgezadj.
    4. Die instèlling ódder verein mót oedzönjerlik èn 'n haeraanvoging veur g'm lenje zeen.
    5. d'n Aolingsraod haed ingestömp mid g'r söbziedje.
  3. Die huuegdje dèr söbziedje hingk aaf ven 'nem deile aan sjèllenj:
    1. 'n Standerd söbziedje bedruueg €40 de man bedórch jaor.
    2. Dees söbziedje maag hoeager zeen mid instömming ven g'm aolingsraoje.
    3. Die instèlling ódder verein mót mèndestes €15 aan kónterbuusje vraogen aan g'r midgliejer èn de t'óntvange söbziedje moog nömmer hoeager zeen es de gevraogdje kónterbuusje.
  4. Die söbziedjer denentj oedgekieërdj tö waere dórch g'r äölinger.
  5. Die äölinger behoven ömmer 't rèch óm gie söbziedjer óp te zègke.

7b. Weitensjapssöbziedje[]

  1. Instèllinger ódder verein die wèrk verrichtentj in g'm weitensjapsbijje kinnentj oed euverhedwaeg 'n söbziedje óntvange.
  2. Dees söbziedje wuuertj nör verlieëndj aan instèllinger ódder verein die aan inkel pönj vóldoon:
    1. Die instèlling ódder verein mót in Mäörese gevèstig zeen èn hie ouch aezelig zeen.
    2. Die instèlling ódder verein mót e verbandj mid Mäörese ódder zien weitensjap höbbe.
    3. Die instèlling ódder verein moog gein wins maken oed g'r deil die ven g'r euverhed aafkómme.
      1. In gezem gevalle wuuerdj de söbziedje oedgezadj.
    4. Die instèlling ódder verein mót oedzönjerlik èn 'n haeraanvoging veur g'm lenje zeen.
    5. Die instèlling ódder verein mót weitensjapsóngerzeuk verrichten ódder 'd vare dèr weitensjap in Mäörese oedbringe.
    6. d'n Aolingsraod haed ingestömp mid g'r söbziedje.
  3. Die söbziedjer denentj oedgekieërdj tö waere dórch g'r äölinger.
  4. Die äölinger behoven ömmer 't rèch óm gie söbziedjer óp te zègke.

7c. Rieëgeling betrèffens mónnemènj[]

  1. Al èègener, zie dem börgerlik ódder nör inwoeanendj, netentj 't rèch óp söbziedje euver penj die óp g'r Mónnemèntjslies staon.
  2. De Mónnemèntjslies is 'n lies die dórch ge groopsliejer dès èrfgoods vas gezadj wuuertj.
    1. Óp gezer lies staontj penj die in aanmèrking kómme veur mónnemèntjssöbziedje.
      1. De mónnemèntjssöbziedje wuuerdj bepaoldj aan g'r gruuedje èn g'r historisjer waerdj dès penjes.
      2. De mónnemèntjssöbziedje deentj oedgetaaldj tö waere dórch 'd aoling worin 't pandj ligker.
      3. Dit aoling bepaoltj denouch die emoodkómminger die kónterlieërdj dene tö waere dórch ge groopsliejer dès èrfgoods.
    2. Penj die óp g'r lies staontj, mogentj neet gesloeap dan zichsangerendj verbówwe waere zónger haeraanstömming dès börgersmeisters èn dès groopsliejers dès èrfgoods.
      1. Vólksópruuer etaenger sloeaping ódder verbówwing haed besloetingsangerendj rèch.
      2. Penj die ónleujlik gesloeap ódder zichsangerendj verbówwe waere dene hèrstèldj tö waere.
        1. De sloeaper dan verbówwer wuuerdj bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.
        2. Deen d'n èègener aanvraog veur g'r sloeap dan verbówwing gedangen haet wuuertj hae bestraof mid 'ner gèljeliker boesse die bepaoldj wuuerdj dórch ge rèchter emaot dèr èrnstighed.

7d. Sjoealvroeamwèrk èn sjoealgoodhed[]

  1. Det mäöreser sjoealvroeamwèrk zie ópgedeildj gewaoren in drèè verplichter läög èn versjèlliger euveriger läög die privaat zeen.
    1. Die ieës verplich laog is die primmaer laog: Primmaer Óntwikkelingsvend (PÓV).
      1. Det Primmaer Óntwikkelingsvend is gemèndj veur g'r richjaor veer toet zès.
      2. Kinjer in g'm Primmaerem Óntwikkelingsvende denentj spelendj die ieës óntwikkelingsstep zich haeraan tö lèrne.
      3. Ónger gezer vallentj standerdbenuuedighijjer wie sjoonbinjentaere, tèllentaeren èn mekkelik spèllentaere. Ouch vólkszaag èn anger nasjenaaldeil behuuere toet gezer step.
      4. Det Primmaer Óntwikkelingsvend wuuerdj vólliglik bekóstig dórch gie euverhed.
    2. Die twieëds verplich laog is die sikkendaer laog: Sikkendaer Óntwikkelingsvend (SÓV).
      1. Det Sikkendaer Óntwikkelingsvend is gemèndj veur g'r richjaor zès toet twellef.
      2. Kinjer in g'm Sikkendaerem Óntwikkelingsvende denentj zich t'óntwikkele toet vóllieërj studènter die algemein óntwikkeling nete, valsjloeas Hoeaglèmbörgsj kinne spèllen èn die bazèskónjsjep in g'r vek dèr bieëloeazjie, raekenkónde, mónnetaer óntwikkeling, zjieëloeazjie, tóppegerfiek, spraoklieër (laeze, sjrieve, spraeke, loestere ven Hoeaglèmbörgsje), meziek, vólksgesjiechte, vólksleirn, sjapingsdeil, henjeskónjsjep, zwömmentaeren èn verkieërsdeilnaam.
      3. Die sjuuel in g'm Sikkendaerem Óntwikkelingsvende heite gróndjssjuuel.
      4. Det Sikkendaer Óntwikkelingsvend wuuerdj vólliglik bekóstig dórch gie euverhed.
    3. Die dèrds verplich laog is die tèrsjaer laog: Tèrsjaer Óntwikkelingsvend (TÓV).
      1. Det Tèrsjaer Óntwikkelingsvend is verdeildj gewaoren in twieë deil: Tèrsjaer Óntwikkelingsvend-Algemeint (TÓVA) èn Tèrsjaer Óntwikkelingsvend-Privaat (TÓVP).
        1. Det Tèrsjaer Óntwikkelingsvend-Algemeint is gemèndj veur g'r richjaor twèllef toet zèstieën.
        2. Kinjer in g'm Tèrsjaer Óntwikkelingsvend-Algemeint lieërentj algemein veurwaerd euver häörem perviele. Det guuef zeuve perviel:
          1. Sjaping, zaamlaeving èn litteratuur, det fókkezieërtj óp gesjiechte, spraoklieër (bestäöndje oet Hoeaglèmbörgsj esouch vraem spräök), zaamlaevingslieër, esmid ouch wieshedlieër, vólksleirn, henjeskónjsjep, meziek, dans, rillezjie èn ópveurspeel.
          2. Gèldjszakes, zaamlaeving èn behieër, det fókkezieërtj óp gesjiechte, spraoklieër (bestäöndje oet Hoeaglèmbörgsj esouch vraem spräök), behieërlik kónjsjep, zakesómgank, stattestieksraekenkónde, gèldjszakes, óngernömming èn zaamlaevingslieër.
          3. Weitensjappelik naezing, det fókkezieërtj óp sjemie, agking, weitensjappelik raekenkónde, bieëloeazjie, genaeskónde èn óngerzeukslieër.
          4. Verzörgerlik naezing, det fókkezieërtj óp miensjeliken ómgank, bieëloeazjie, genaeskónde èn verplieëging.
          5. Weitensjappelik tèchniek, det fókkezieërtj óp sjemie, agking, weitensjappelik raekenkónde, stèrnèslieër, zjieëloeazjie, dieërisjen tèchniek èn óngerzeukslieër.
          6. Henjeskónjelik tèchniek, det fókkezieërtj óp zakesómgank, henjesfiksieëring, praktisjen tèchniek, behieërlik kónjsjep èn óngernömming.
          7. Agrazjie, det fókkezieërtj óp behieërlik kónjsjep, henjesfiksieëring, óngernömming, bieëloeazjie èn agrazjiekónjsjep.
        3. Oed g'r perviel maag me nag drèè vek èkster keze, men det is neet verplich. Sjuuel kinne goodgaeving doon veur nag mieër es die drèè vek törzie det ruuestertèchnisj ónmuuegelik zie.
        4. Det Tèrsjaer Óntwikkelingsvende-Algemeint wuuerdj bekóstig dórch gie euverhed mid oedzönjering ven g'r beuk.
        5. Det Tèrsjaer Óntwikkelingsvend-Privaat is ónverplich èn gèldj es 'n addiesje óp g'm Tèrsjaerem Óntwikkelingsvende-Algemeint. Det wuuerdj biegevölg ónbekóstig dórch gie euverhed èn neet gein goodhedèèsjer.
      2. Die sjuuel in g'm Tèrsjaerem Óntwikkelingsvende heite veurhoeagsjuuel.
    4. Die veerds laog is ónverplich èn is nör haeraangenkelik veur luuj die rèds die ieës drèè laog naoch behórching gehaoldj höbbe: Kwarsjaer Óntwikkelingsvend (KÓV).
      1. Det Kwarsjaer Óntwikkelingsvend besteid oet drèè versjèlliger huuegdjer:
        1. Die ieës huuegdje is die verdeping. Dees is 'n wiejer óntwikkeling die beroopsgerich zie èn veur 30% dórch gie euverhed bekóstig wuuerdj èn veur mèndestes nag 50% dórch ge bedrief det die verdeping aanbèdj.
        2. Die twieëds huuegdje is die midhoeagsjoeal. Dees vörmp 'n weitensjappelik, dóch praktiekgerich, verdeping óp g'r veurhoeagsjoeal. Die midhoeagsjoeal wuuerdj veur 30% dórch gie euverhed bekóstig.
        3. Euveraan steid die universitèèt. Dees vörmp 'n weitensjappelik èn akkedemisj verdeping óp g'r veurhoeagsjoeal èn wuuerdj veur 30% dórch gie euverhed bekóstig.
  2. Die goodhed dèr sjuuel deentj bekeken èn waortgebórg tö waere dórch gie euverhed.

Categorie:Leuj

Nasjenalitèètsdeil[]

8a. Nasjenaal teiker[]

  1. Die vlagk Mäöresès zie e drèèvlak det linksjerrèchsjes dönkelgruuen, roead èn blów zie. Óp g'm roeajem vlakke zie e leechgruuen kruuts mid 'nem góljem sjèrde.
  2. De varf Mäöresès zie elpsbroen.
  3. 'd Vólksleed Mäöresès zie «Mäöres Vrie!».
  4. De höjdjstad Mäöresès zie Saenteim.
  5. De spraok Mäöresès zie 't Hoeaglèmbörgsj.

Categorie:Leuj

Euverig[]

Toerisme[]

  • De vólgendje dinger höbbe mit toerisme te make:
    1. De strenj mótte minimaal 6 maeter breid zeen en de wanjelwaeg in bósj mótte fetsoendelik óngerhaje waere.
    2. Weer gaeve subsidie aan aaj geboewer van historische waerd.

Cultuur[]

  • Dees dinger höbbe betrèkking toet cultuur.
    1. De Aad-Mäöres cultuur moog neet verlaore gaon en daoróm mótte opslaagcentra good óngerhaje waere.
    2. Edere plaats haet 't rech op 'ne bieb.
    3. Weer gaeve subsidie aan aaj geboewer van historische waerd.

Blókrech[]

  • Emes kin geblok waere waenges:
    1. Negere van waorsjoewinge
    2. 't Höbbe van mieëdere gebroekersname, mit oetzönjering van bots
    3. Intimidieërendj gedraag
    4. 't Weigere oet 'n illegaal hoes te trèkke
    5. 't Oetrope van 'ne ónaafhankelikke staat
    6. De sènsuuerleuj euvertraeje
    7. Beledige of sjèlje of getdergelik van einige angere zin
    8. Weigere 'n euverlèkpazjena van euvere 55 kb te arsjivieëre
    9. 't Neet ins zeen mit de behieërder. Wen twieë behieërders 't neet ins zeen beslis de presidènt of de burekraot.
    10. Nötteloeaze euverlègke plieëge.
Advertisement